آیین زناشویی در ایران باستان
در كيش ايران باستان زناشویی به منظور زندگی خوش و خرم و اتحاد و اتفاق و ازدياد نفوس و تشكيل خانواده چنان بر پايه صحيح و محكم استوار بوده كه خود به خود ضامن بقا و دوام زندگي مشترک بود و مهر ومحبت را بين زن و شوهر برای هميشه برقرار می ساخت.زرتشت در گات ها يسنا پنجاه و سه بند به پسران و دخترانی كه می خواهند با هم پيمان ازدواج ببندند اندرز می دهد كه ای دختران شوی كننده و ای دامادان ،اينک بياموزم و آگاهتان كنم .با غيرت از براي زندگانی پاک منشی بجوشيد.هر یک از شما بايد در كردار نيک از ديگری پيشی جويد و از اين راه زندگانی خود را خوش و خرم سازد.در كيش زرتشتی از لحاظ نظم به كارهاي دنيا و محكم ساختن يگانگی و جلوگيری از فساد اخلاقی ،در مورد زناشویی تاكيد زياد گرديده و اين كار به خوبی ستوده شده است.چنانكه در فرگرد چهارم بند چهل و هفت ونديداد اهورامزدا می فرماید:"اي اسپيتمان زرتشت هر آينه ،من مرد زندار را بر مرد بی زن و مرد خانه دار را بر مرد بی خانمان ترجيح می دهم.باز در فقره چهل و چهار می فرماید:"وظيفه هر شخصی است كه برادران همكيش خود را در كسب مال و داشتن همسر راهنمایی و مساعدت كند."در دين زرتشت كمک كردن برای ازدواج كسانی كه به سن بلوغ رسيده و به علت ناداری بی همسر مانده -اند،از كارهای خوب و پر ثواب شمرده می شود.
موانع زناشویی در دین زرتشت:
زناشويی در ميان خويشاوندان در موارد زير ممنوع است:
1. نسبت به زن:نزديكتر از پسر عمو و پسر خاله و پسر دايی و همچنين پدر خوانده،برادر خوانده و پسر شوهر جايز نيست.
2. نسبت به مرد:نزديكتر از دختر عمو و دختر عمه ودختر دايی و نيز مادر خوانده،و دختر خوانده را به زني گرفتن جايز نيست.
3. نسبت به زن و مرد:در مورد برادران يا خواهران رضاعي بطور كلي موانع مزبور جاري است.
4. در مورد مهريه:در كيش زرتشتي چون رهايي اختياري نيست ، به اين جهت براي زناشويي مهريه اي قيد نميشود.
امكان فسخ زناشويی يا رهايی:
1. يكی از طرفين ديوانه بوده يا اختلال حواس داشته باشد در صورتی كه طرف ديگر آگاه نبوده باشد،بنا به تقاضاي طرفی كه سالم است ازدواج قابل فسخ است.
2. هرگاه شوهر عنين بوده و مردي نداشته باشد زن ميتواند تقاضاي طلاق كند.
3. هر گاه ثابت شود زن مرتكب زنا شده،شوهر ميتواند او را رها سازد و اگر ثابت شود كه شوهر با زن ديگر زنا كرده است ،زن هم ميتواند تقاضای طلاق كند.
4. هر گاه شوهر به مدت سه سال مخارج زندگی زن را ندهد،زن ميتواند تقاضاي طلاق دهد.
5. هر گاه زن از اذيّت شوهر در خطر باشد ميتواند تقاضای رهایی كند.
6. هر گاه زن ناشزه(زنی كه به شوهر خود تمكين نكرده،نا فرمانی كند)باشد و رفتارش باعث خطر گردد،شوهر ميتواند تقاضای طلاق كند.
7. هر گاه شوهر زن ديگری داشته كه در موقع ازدواج پنهان كرده و يا زن شوهر ديگري داشته باشد ازدواج بعدی خود به خود باطل است.
8. وقتی كه مرد يا زن ترک دين زرتشت كند طلاق جايز است.
گواه گيران مجلس عقد:
در اين مجلس بزرگان و موبدان حاضر می شوند،موبد پس از شنيدن اقرار رضايت از عروس و داماد اندرزهای سودمند اخلاقی و دينی داده برايشان چنين دعا ميكند:
هر دو تن را شادماني افزون باد.هميشه با فر و جلال باشيد ، به خوبی و خوشی زندگی كنند،در ترقی و افزايی باشند،به كردار نيک سزاوار باشند،نيک پندار باشند،در گفتار نيكو باشید،در كردار نيكي به جاي آوريند،از هر گونه بد انديشی دور بمانيد.هر گونه بكاهد،هر گونه بدكاری بسوزاد،راستی پايدار باد،جادوييی سرنگون باد،در مزديسنی استوار باشيد،محبت داشته باشيد با كردار نيک مال تحصيل كنيد.
با بزرگان يک دل و يک زبان باشند،با یاران فروتن و نرم خو و خوشیین باشند،غيبت مكنند،غضبناک نشوند،از برای شرم گناه نكنند،حرص مبريند،از برای چيزی بيجا دردمند نشويند،حسد مبرند،كبر و منی نكنيد،هوا و هوس نپروز ند،مال كسان را به نا حق مبرند،از زن و شوهر كسان پرهيز داريد از كوشش نيک خود برخوردار باشند،با حرص انباز مشوند،با غيبت كننده همراه نباشند،با بدنام پيوند نكنند،با بيچارگان پيكار نكنيد،پيش پادشاهان سخن سنجيده گوييد،مانند پدر نامور باشند،در هر صورت مادر را نيازارند،و به واسطه راست گفتن كامياب و كامروا باشيد.
پس از آن عروس و داماد دست پيوند بهم داده دور آتش ميگردند و ساير تشريفات عروسي به طور معمول است انجام ميشود.
